Chương 3: Bữa Cơm Trăm Nhà Đưa Tang
Tôi lấy hai quả quýt tươi từ chiếc túi đỏ, nhẹ nhàng đặt trước bia mộ của bà nội Trương Mạch Nhiên.
“Con đến thăm bà đây, đây là quýt bà Chu mang đến, cũng là thứ bà thích ăn nhất. Đằng sau con là hai đồng chí cảnh sát phụ trách điều tra nguyên nhân cái chết của Mạch Nhiên. Một khi có tin tức, con sẽ báo cho bà ngay.”
Sau đó, tôi giới thiệu sơ lược tình hình với Phương Lạc Nhất và Lý An. Họ đã chụp ảnh lại dấu vết ở hiện trường, nhưng cuối cùng vẫn không phát hiện thêm manh mối nào khác. Để khỏi quấy rầy sự an nghỉ của người đã khuất, chúng tôi không nán lại lâu, nhanh chóng rời đi.
Lúc rời đi, tôi để ý thấy vẻ mặt của Phương Lạc Nhất không được tự nhiên lắm, dường như cô ấy đang giấu giếm điều gì.
Trở về nhà cũ, trời đã tối. Trước cổng sân có một bóng người không cao không thấp đang đứng, đến gần mới nhận ra là Trương Tín, cháu trai của bà Chu ở nhà bên. Thấy chúng tôi trở về, cậu bé từ xa đã kích động vẫy tay: “Người trong làng đều nói chị về rồi, đang rủ nhau mời chị đi ăn cơm trăm nhà đấy!”
“Thì ra là Tiểu Tín, thay chị cảm ơn mọi người nhé. Chị và hai đồng chí cảnh sát còn có việc chính phải làm, e là không tiện lắm…” Tôi đang định khéo léo từ chối, nào ngờ Trương Tín đã nắm chặt lấy tay tôi, không nói không rằng kéo tôi ra ngoài.
Cậu bé còn lẩm bẩm trong miệng: “Không sao đâu, chú thôn trưởng nói chị vừa về lo việc, bữa cơm trăm nhà lần này cũng là tiệc nước đưa tang làm cho anh Mạch Nhiên, cơm nước đều chuẩn bị xong cả rồi, mau đi ăn cơm với em đi.”
Tiệc nước đưa tang?
Tôi khá khó xử quay đầu nhìn về phía hai vị cảnh sát phía sau. Trước đây tôi chỉ mới ăn cơm trăm nhà một lần, đó là khi đi cùng Trương Mạch Nhiên lần đầu về quê. Nơi này có một phong tục: hễ trong làng có người đưa người ngoài về, ngày đầu tiên nhà nào nhà nấy đều sẽ chuẩn bị cơm nước, cùng nhau mời khách phương xa ăn chung bữa cơm trăm nhà. Có lẽ vì tôi đã gả cho Trương Mạch Nhiên, nên họ cũng tự nhiên coi tôi như một thành viên trong làng. Mà bữa cơm trăm nhà lần này lại mang danh là tiệc nước đưa tang cho Trương Mạch Nhiên, nếu còn từ chối nữa, khó tránh khỏi phụ lòng tốt của cả làng.
Đứa trẻ trước mắt tôi tên là Trương Tín, năm nay vừa tròn mười một tuổi, đang học ở ngôi trường tiểu học do làng tự xây. Giáo viên trong trường thường là người từ thành phố xuống nông thôn dạy học tình nguyện, ngữ văn, toán học, tiếng Anh đều do cùng một người dạy, chủ nhiệm lớp cũng do vị giáo viên đó kiêm luôn, học sinh mấy khối lớp thường học chung với nhau. Người trong làng nói, mấy năm nay họ đã thay qua mấy đời giáo viên, có người vì điều kiện quá gian khổ, không chịu nổi nên xin nghỉ; có người thì dựa vào kinh nghiệm xuống nông thôn được cộng điểm, thi đỗ biên chế ở thành phố, chưa làm được mấy năm đã rời đi. Còn có một cô giáo ở lại lâu nhất, cuối cùng gả cho một hộ gia đình trong làng, hình như họ Hứa, nhưng chưa bao giờ thấy xuất hiện trong làng.
Tôi và Trương Tín rất hợp nhau, cậu bé luôn nói tôi trông giống cô Hứa của cậu. Dù cô Hứa sau này không còn dạy cậu nữa, cậu vẫn thường nhắc đến cô. Nửa năm nay, mỗi khi về quê, Trương Tín đều thích đến nhà cũ tìm tôi, có lúc hỏi tôi bài tập trong sách giáo khoa, có lúc tôi cũng dạy cậu vài bài toán cơ bản đơn giản trên giấy trắng. Lâu dần, bà Chu luôn đầy lòng cảm kích mang đến rất nhiều quýt. Trương Tín từng nói với tôi: “Cô thích ăn quýt, nhưng cô Hứa không thích, cô ấy không thích hoa quả quá ngọt. Trước đây em cũng từng mang tặng, nhưng cô ấy đã từ chối.”
Cậu bé dẫn tôi đến nhà thôn trưởng, thôn trưởng tên là Trương Quảng Mậu. Ngày thường chúng tôi ít qua lại, nhưng nghe nói ông là người rất khéo léo, giỏi xoay xở. Nghe nói tôi dạy học ở thành phố A, ông liền tính toán để khi tôi về làng sẽ dạy bổ túc cho bọn trẻ trong làng. Tôi quả thật cũng sẵn lòng giúp đỡ, có mấy lần về quê cũng đã dạy cho vài đứa trẻ, nhưng lại phát hiện khoảng cách kiến thức giữa chúng và trẻ con ở thành phố không hề nhỏ, nhiều nội dung cơ bản gần như phải dạy lại từ đầu.
Tôi đã phản hồi tình hình này cho vị giáo viên duy nhất của ngôi trường tiểu học trong làng, nhưng anh ta thể hiện không được chuyên nghiệp, thậm chí có thể nói là không biết dạy học cho lắm. Sau khi thôn trưởng biết chuyện, cũng chỉ nhẹ nhàng bảo vị thầy giáo nam kia học hỏi tôi nhiều hơn, rồi giải thích rằng trường học hiện đang thiếu người, đành phải tạm thời tìm một người biết chữ trong làng bắt vịt lên giá để dạy thay.
Tôi vẫn còn nhớ, vị thầy giáo nam đó tên là Trương Cần Phấn.
Có điều, tôi cũng chỉ là mỗi lần theo Trương Mạch Nhiên về quê mấy ngày đó, đến trường dạy bổ túc cho bọn trẻ. Đi mấy lần, đều thấy trường vẫn chưa sắp xếp giáo viên tình nguyện mới từ thành phố xuống, vẫn là Trương Cần Phấn đang đứng lớp. Trương Quảng Mậu đã đề nghị mấy lần, bảo tôi ở lại dạy học, lần nào tôi cũng chỉ cười cười, không coi là thật.
Còn chưa đến nhà thôn trưởng, đã nghe thấy ngoài nhà vô cùng náo nhiệt. Sân nhà thôn trưởng là do nhà tự xây, hai dãy nhà ngang bao quanh thành sân, bên ngoài đóng chặt một cánh cổng sắt. Trước cổng sân buộc một con chó ta, đang sủa không ngớt, ầm ĩ không thôi.
Trong sân, mấy chiếc bàn đã bày sẵn cơm nước, có thịt lợn, thịt gà, còn có thịt cá. Mấy bàn người ngồi quây quần ngay ngắn, lặng lẽ chờ chúng tôi đến. Bàn ở chính giữa vừa hay còn trống ba chỗ.
Đây là lần thứ hai tôi ăn cơm trăm nhà, cảnh tượng trước mắt không khiến tôi cảm thấy ngạc nhiên. Nhưng vẻ mặt của Phương Lạc Nhất và Lý An rõ ràng đã thay đổi, bởi vì những người già và trẻ nhỏ ban ngày còn ngồi rải rác khắp nơi, mặt không cảm xúc nhìn chằm chằm vào họ, lúc này ai nấy đều nhiệt tình rạng rỡ, trên mặt đầy ắp nụ cười. Không chỉ vậy, trong đám đông còn có thêm vài người đàn ông đàn bà xa lạ.
Trương Quảng Mậu xuất hiện vừa đúng lúc. Ông khom lưng, bưng hai đĩa thức ăn, từ một gian nhà ngang chậm rãi đi ra. Nhìn thấy chúng tôi, trong mắt ông lóe lên một tia sáng, giọng điệu lộ ra vẻ quen thuộc: “Cô về rồi. Bữa cơm trăm nhà lần này là mọi người đặc biệt làm tiệc đưa tang cho Mạch Nhiên, mau dẫn khách vào ngồi đi.”
Câu nói trước đó, tôi không biết ông nói cho Trương Tín nghe, hay nói cho tôi nghe. Nhưng tôi vẫn lịch sự gật đầu với ông.
Bàn chúng tôi ngồi phần lớn là người già, họ đặc biệt hứng thú với Phương Lạc Nhất. Cô vừa ngồi xuống, còn chưa kịp ngồi yên, đã bị những người xung quanh trước sau trái phải vểnh tai truy hỏi: “Cô gái, năm nay cô bao nhiêu tuổi rồi?” “Nhà cô ở đâu?” “Lấy chồng chưa?” “Thích kiểu đàn ông như thế nào?” Họ như những bậc trưởng bối về quê ăn Tết, vô cùng hứng thú với chuyện riêng tư của cô, một loạt câu hỏi hỏi đến mức vành tai Phương Lạc Nhất đỏ ửng. Cô nàng ngày thường nhanh mồm nhanh miệng, lúc này lại như đụng phải vận xui, xấu hổ chỉ biết cúi đầu gắp thức ăn.
Lý An cũng không ngồi không. Anh vốn ít nói bắt đầu dò hỏi các cụ già đang ngồi về tình hình trong làng, vừa hỏi thăm manh mối liên quan đến vụ án, vừa lặng lẽ lái câu chuyện sang hướng khác.
Những bà cụ này đều không cho rằng Trương Mạch Nhiên là người sẽ tự sát. Họ không hẹn mà cùng nhắc đến biệt danh từ nhỏ của anh: Xuyến Thiên Hầu, và đều nhất trí cho rằng: nếu thật sự lấy mạng anh, cũng tuyệt đối không phải do anh chủ động tìm chết, mà là cái tính nghịch ngợm đó gây ra họa, suýt nữa tự hại mình mà thôi.
Tính cách của Trương Mạch Nhiên giống hệt bố anh, từ nhỏ đã không yên phận, thích trèo tường dỡ ngói, khắp nơi đều bị thương. Có một lần, anh bất chấp dòng nước chảy xiết nhất quyết xuống sông bơi lội, suýt nữa mất mạng. Nếu không phải bà nội anh biết bơi, kịp thời cứu anh về, e rằng đã sớm mất mạng dưới sông. Từ sau đó, anh đã thu liễm đi nhiều, đặc biệt quý trọng mạng sống, không dám dễ dàng gây chuyện thị phi nữa.
Những bà cụ này còn nhắc đến một vài chuyện xưa, là về bà nội của Trương Mạch Nhiên, Bạch Trạc Tâm. Năm đó, Bạch Trạc Tâm theo mẹ đi cải giá, đến nhà giàu có nhất trong làng. Khi mới đến, bà da trắng dung mạo xinh đẹp, đồ dùng cũng mới lạ và cầu kỳ.
Nghe người ta nói, nhà mẹ đẻ của mẹ bà vốn là địa chủ, sau khi bị tịch thu tài sản mới quen biết người chồng hiện tại, cải giá đến đây.
Khi mới gả đến, Bạch Trạc Tâm đã sắp đến tuổi hiểu chuyện. Từ nhỏ bà đã có một luồng sức mạnh bướng bỉnh, đối nhân xử thế luôn toát ra vài phần kiêu ngạo, nhưng lại không phải người khắc nghiệt. Mẹ bà quả thật là một đại mỹ nhân, cử chỉ dịu dàng, nói chuyện nhẹ nhàng, rõ ràng là dáng vẻ tiểu thư nhà giàu. Sau này, Bạch Trạc Tâm chưa từng rời khỏi làng, liền gả cho Trương Thái Đức, người có gia cảnh cũng giàu có không kém, cũng chính là ông nội của Trương Mạch Nhiên.
Họ ba lời hai câu đã lật tung cả gia thế của Trương Mạch Nhiên lên, đặc biệt bàn tán xôn xao về việc bố mẹ anh ly hôn, lời lẽ có nhiều ý trách móc. Có điều, nói đi nói lại, tiêu điểm bất mãn vẫn luôn rơi vào mẹ của Trương Mạch Nhiên, nói gì mà “cô gái từ thành phố đến cuối cùng cũng không ở lại được”. Điều khiến tôi để ý là, khi họ nói chuyện còn thỉnh thoảng liếc về phía tôi. Nghe một lúc tôi mới hiểu, thật ra họ biết rất ít về bố mẹ của Trương Mạch Nhiên, bố mẹ anh chưa từng quay về.
Những người già và trẻ nhỏ ở mấy bàn khác, tôi nhìn đều thấy khá quen mắt, đặc biệt quen thuộc thậm chí còn có thể gọi tên. Nhưng những người đàn ông đàn bà ngồi ở bàn bên cạnh lại không quen thuộc lắm, họ hiếm khi bộc lộ cảm xúc, động tác cũng rất kỳ lạ, có cảm giác chậm chạp, cứng nhắc.
Trương Quảng Mậu cầm chén rượu trắng, đi về phía bàn chúng tôi. Ánh đèn vàng mờ treo dưới mái hiên chiếu lên gương mặt đỏ bừng của ông, hiển nhiên đã uống không ít. Ông bước đi có hơi loạng choạng, nhưng vẫn chưa đến mức thất thố. Đi bên cạnh ông là Trương Cần Phấn, một tay cầm chén rượu, một tay xách bình rượu, ánh mắt cố gắng giữ vẻ trấn tĩnh, nhưng vẫn không giấu được vài phần gượng gạo.
“Thật không ngờ, lại đột nhiên gặp phải biến cố như vậy.” Trương Quảng Mậu giọng trầm thấp, ánh mắt hơi cụp xuống, “Chúng tôi đặc biệt đổi bữa cơm trăm nhà thành tiệc đưa tang cho Mạch Nhiên, mong cô nén bi thương.”
Ông dừng lại một chút, ánh mắt rơi xuống chén rượu chưa động đến trên bàn tôi, khẽ chỉ ngón tay về phía Trương Cần Phấn, “Còn không mau kính cô giáo của cậu một chén? Cô ấy về rồi, cậu lại có thể học thêm được nhiều kỹ năng dạy học rồi.”
Trương Cần Phấn nghe vậy liền làm theo, chén rượu vừa định chạm vào, tôi lại giả vờ đưa ra phía trước ra hiệu, rồi lại nhanh chóng tránh đi. Còn chưa đợi anh ta mở miệng, tôi đã cướp lời thoái thác trước: “Thôn trưởng, lần này về tôi có việc chính, bên trường học e là thật sự không thể tiếp tục giúp đỡ được nữa. Hy vọng mọi người có thể sớm tìm được giáo viên tình nguyện phù hợp, sớm tiếp nhận công việc của thầy Trương.”
Trương Quảng Mậu ho khan vài tiếng, hắng giọng, trong giọng nói lộ ra vẻ tiếc nuối: “Ôi chà, thật đáng tiếc. Vậy thì thế này đi, cô cứ yên tâm xử lý việc của mình trước. Đợi bận xong, nếu muốn về trường thăm bọn trẻ, lúc nào cũng hoan nghênh.”
Tôi cười cười, không tiếp lời, mà quay sang giới thiệu Phương Lạc Nhất và Lý An đang ngồi bên cạnh. Trương Quảng Mậu vừa nghe thân phận của họ, lập tức khách sáo bước lên phía trước, nhẹ nhàng chạm chén rượu, rồi trò chuyện ngắn gọn vài câu về tình hình gần đây trong làng. Nói đến đây, ông bỗng lộ ra một tia nghi hoặc: “Đúng rồi, mọi người chắc vẫn chưa đến hỏi nhà Trương Xuân Hồng chứ? Lần này họ không đến tham gia cơm trăm nhà, lạ thật, bình thường chưa bao giờ vắng mặt.”
Ông hơi nghiêng người, hạ thấp giọng, gần như thì thầm: “Ruộng nhà họ gần cầu vòm nhất, mỗi lần xuống ruộng đều phải đi qua cầu. Đi hỏi họ xem, biết đâu lại phát hiện ra điều gì.”
Tôi nghiêng đầu nhếch mũi, nín thở. Mùi rượu quá nồng, tôi không thích.
Lúc đến, Phương Lạc Nhất từng nói, cảnh sát thành phố C đã sớm điều tra lý lịch và lấy lời khai của cả nhà Trương Xuân Hồng, người phát hiện ra thi thể của Trương Mạch Nhiên, chính là con trai của Trương Xuân Hồng, Trương Thủy Thủy. Trương Xuân Hồng vốn đang làm thuê ở nơi khác, sau khi biết tin đã mua vé tàu suốt đêm quay về.
Trương Thủy Thủy vừa mới vào tiểu học, nhưng đã sớm theo bà nội xuống ruộng làm việc. Khi phát hiện thi thể của Trương Mạch Nhiên, cậu bé đang đi trên đường tan học về nhà, vội ra ruộng. Đi qua cầu vòm, bỗng thấy dưới cầu không xa trên mặt đất nằm một thứ gì đó. Cậu bé tuổi còn nhỏ, lại đầy tò mò, liền tiến lại gần xem. Xem một cái, lại chính là thi thể của Trương Mạch Nhiên, lập tức sợ đến hồn bay phách lạc, lăn bò chạy trốn.
Tôi cũng hiểu, lý do tối nay họ không đến. Trương Thủy Thủy e là giờ vẫn còn sợ hãi không nhẹ, người lớn trong nhà hẳn đang bận an ủi cảm xúc của cậu bé.
Trên người Trương Quảng Mậu mùi rượu lẫn mùi thuốc lá xộc thẳng vào mặt, tôi căng chặt mặt, dù trong lòng sinh chán ghét, cũng không muốn biểu lộ quá rõ, chỉ đành giả vờ khách sáo cảm ơn câu “nhắc nhở” này của ông. Những lời khách sáo cần có trên bàn ăn, cuối cùng cũng không lược bỏ hết. Phương Lạc Nhất và Lý An hiển nhiên cũng không muốn trước mặt người ngoài bàn nhiều về chi tiết vụ án, hai người mỗi người một câu, lặng lẽ lái câu chuyện sang hướng khác. Không bao lâu, Trương Quảng Mậu dường như đã quên mất chuyện vừa rồi trong lúc chén tạc chén thù, tự mình cầm chén rượu, đi từng bàn từng nhà kính rượu.
Nhưng có một người, ánh mắt của anh ta, tôi cực kỳ không thích, dù có che giấu cảm xúc, cũng rất khó trước mặt anh ta gượng ép nặn ra một nụ cười. Người đó chính là Trương Cần Phấn. Mỗi lần anh ta nhìn về phía tôi, trong ánh mắt luôn lộ ra một luồng mục đích, khiến tôi luôn không tự chủ được muốn giữ khoảng cách với anh ta.
Tối nay cũng vậy, tôi thật sự không thích đôi mắt tam giác dài hẹp của anh ta.