Chương 27: Gốc tóc trong từ đường họ Trương
Lúc mới đến, nhìn từ đường hương khói lay động, tôi chỉ có thể đứng xa xa đợi bên ngoài. Tôi không hiểu lắm, nhưng nhìn đám trẻ trong thôn phần lớn đều là con trai, chỉ có nam đinh mới được bước vào chính đường, đón lấy hương hỏa, trong lòng có lẽ đã đoán được đáp án. Giá trị của người phụ nữ trong mắt bọn họ được quyết định bởi giới tính của đứa con mình sinh ra.
Lạ thay, phe thực sự nổi lên mặt nước, làm đủ chuyện ác, hại mạng người trong thôn, kẻ cầm đầu lại là một người phụ nữ. Điều này không hợp lẽ thường cho lắm.
Chó đen lần theo mục đích, dừng lại trước sân ngoài từ đường, đuôi rũ xuống, như một đoạn bấc nến bị gió thổi tắt.
Từ đường trong đêm tối còn thấp hơn trong ấn tượng, nóc nhà bị năm tháng đè cong, giữa các rãnh ngói mọc thành từng mảng cỏ ngói, xám xanh đan xen, ánh trăng chiếu vào, trông như từng hàng đinh đồng hoen gỉ. Tấm biển trên cổng lầu rất bắt mắt, trên đó ghi hai chữ “Trương gia”, sơn vàng đã bong tróc, lại càng thêm lạnh lẽo âm u.
Hai bên mái hiên mỗi bên treo một chiếc đèn lồng cũ nát, gió lướt qua, nan tre bọc đèn lồng khẽ va vào nhau, phát ra tiếng “khục khục” như ông lão ho khan.
Chó đen dừng lại trước ngưỡng cửa, nhẹ nhàng đặt chiếc lồng tre đang ngậm trong miệng xuống, chóp mũi đẩy đẩy cái lồng, chiếc chuông đồng trên cổ lăn hai vòng, phát ra tiếng “tách tách” giòn giã. Sau đó, nó ngẩng đầu nhìn Diêu đồng tử, sống lưng hơi cong, dường như đang báo rằng thứ chúng tôi cần tìm ở ngay bên trong.
Diêu đồng tử ngồi xổm xuống, đầu ngón tay khẽ ấn vào cổ nó, chuông đồng lập tức câm bặt. Cậu quay đầu nói nhỏ với chúng tôi: “Con ly miêu đã giúp chúng ta dẫn đi không ít người rồi, trong vòng một nén hương, bên trong từ đường chắc là trống không, những người bên ngoài nhất thời chưa quay lại được đâu.”
Nói rồi, cậu móc từ trong ngực ra nửa đoạn hương tàn, đầu hương đỏ sẫm, như con tằm bị đông cứng. Đuôi hương bật một cái, bị cậu cắm xuống nền đất bùn trước ngưỡng cửa, đầu lửa gặp gió liền cháy, vậy mà lại bốc lên ngọn lửa xanh u ám, thẳng đứng bay lên, không gió mà tự lay động.
Sau đó, chúng tôi giơ đèn pin chiếu tới, thấy dưới khung cửa treo một chiếc khóa đồng. Bên ngoài ổ khóa được lau đến sáng bóng. Diêu đồng tử dang tay ra, móc ra chuỗi tiền đồng quen thuộc kia, quay lưng về phía chúng tôi thành thạo mở khóa, chẳng bao lâu đã nghe thấy tiếng “kẹt... kẹt...”, cửa mở rồi.
Cậu lập tức nghiêng người, nhường ra nửa cánh cửa đã bị đẩy hé ra một khe, nhìn tôi và Phương Lạc Nhất hai lượt, cũng không nói ra câu hỗn láo phụ nữ không được vào trong kia.
“Chúng ta tranh thủ thời gian, rời đi trước khi hương tắt.” Nói xong, cậu bước qua ngưỡng cửa trước một bước, chó đen bám sát theo sau.
Từ khe cửa đang mở ùa ra một luồng không khí càng cũ kỹ hơn, lẫn mùi đàn hương, đất mốc, dầu đèn, còn có một tia tanh cực nhạt, như mùi vảy cá bị nước mưa ngâm qua.
Mấy người chúng tôi lần lượt bước qua ngưỡng cửa.
Khoảnh khắc chân chạm đất, tôi nghe thấy tiếng “rắc” khẽ vang lên, như thể giẫm vỡ một quả đậu đã khô thấu. Cúi đầu xuống, hóa ra là mấy cọng cỏ khô.
Bên trong ngưỡng cửa, giếng trời lát đá, kẽ đá mọc rêu, ở giữa khắc bát quái, mắt cá âm dương bị khoét rỗng, đổ đầy sáp nến, cháy lên ngọn lửa nhỏ cao hai ngón tay, xanh đến phát tanh. Phía trên ngọn lửa, một chiếc thang gỗ dựa sát tường mà đứng, thân thang bị năm tháng mài đến sáng bóng, lại dùng lụa đỏ quấn thành hình chữ thập, như bộ xương bị trói chặt. Đỉnh thang thông tới cửa sổ tối ở lầu hai, cánh cửa sổ khép hờ, lọt ra bóng nến cực nhạt, như có người đang phục trong chỗ tối rình trộm.
Chó đen đặt hai chân trước lên mép tảng đá bát quái, chóp mũi hướng về phía chính đường. Cửa chính đường đóng chặt, trong khe cửa lọt ra một vệt đỏ vàng, như nước đồng đang nung chảy trong lò.
Diêu đồng tử bước lên trước giơ tay, năm ngón tay vê một cái trong không trung, như bấm đứt một sợi dây vô hình nào đó, sau đó khẽ đẩy cửa trong của từ đường, “kẹt...”.
Bên trong từ đường còn lạnh hơn bên ngoài.
Nhà cao không có cửa sổ, bốn vách đều là nến. Ngọn nến lại không phải màu vàng, mà là màu đỏ, như đã pha máu, chiếu cho cả sảnh đỏ tươi. Chính giữa thần khám, thứ được thờ không phải bài vị tổ tiên, mà là một đoạn rễ cây cháy đen, rễ cây uốn lượn, bị đinh đồng đóng vào vách, mỗi đầu rễ vậy mà đều quấn một lọn tóc đen, ngọn tóc treo một chiếc chuông đồng nhỏ và răng, lưỡi chuông bị dây đỏ cố định, im lặng như dây giếng vậy.
Dưới thần khám, đặt một hàng bát sứ, miệng bát sứt mẻ, đựng đầy chất lỏng đỏ sẫm, bề mặt kết một lớp màng mỏng, như vảy máu lâu năm.
Ánh trăng từ mái ngói vỡ của nhà cao lọt xuống, bị xà ngang cắt thành những ô lưới xiêu vẹo, rơi xuống bàn cúng, chiếu ra một chiếc hộp đang được cúng trên bàn cúng bằng gỗ mun, hộp bằng gỗ đàn hương, khóa đồng đã ngả xanh, khẽ bẻ một cái là có thể nghe thấy tiếng lưỡi khóa bật ra.
Mở ra là gia phả họ Trương, nhìn thấy từng cái tên hiện ra, tôi không nhịn được, bật cười lạnh thành tiếng. Trương Mạch Nhiên nói phụ nữ trong thôn không được vào từ đường, nhưng những người phụ nữ đã sinh được con trai, tên lại được viết bằng chữ triện nhỏ cỡ móng tay, co quắp ở góc dưới bên phải họ của đàn ông, như con thiêu thân bị bẻ gãy cánh, nhưng cuối cùng vẫn lao vào ngọn nến này.
Tên của phụ nữ đều quá nhỏ, nhỏ đến mức cần phải nín thở mới phân biệt được: Trương Doãn thị, Trương Vương thị, Trương La thị, Trương Trư thị... Họ không có tên, bị viết thành “người ngoài”, phải dùng cách như vậy mới vào được gia phả.
Là bị nghiền thành một hạt chu sa còn nhỏ hơn cả hạt gạo, khảm vào góc dưới bên phải của chồng, tên bị gọt đi bộ thủ, bị rút mất âm tiết, bị viết lại thành “thị”.
Chúng tôi lật từng trang, mượn ánh trăng nhìn kỹ, trong đó dừng lại ở một trang khuyết thiếu, từng nét từng nét, dòng đầu tiên khắc là:
Trương Trư thị, nguyên là Trư A Tú, sinh ngày mùng ba tháng sáu năm Ất Dậu, nữ. Gả vào cửa họ Trương làm vợ con trai thứ ba Trương Bách Chu, sinh một con trai, tên Thu.
Chữ cực nhỏ, nhưng khắc rất sâu, mép chữ bị vuốt ve nhiều lần, đã tròn nhẵn như đá cuội dưới sông.
Dòng thứ hai:
Toàn bộ những cái tên còn lại đều là chi trực hệ bàng chi của Trương Bách Chu, trong đó vợ cả của Trương Thu cũng họ Trư, nguyên là Trư A Tước, sinh một con trai, tên “Tín”. Tôi nhìn chằm chằm chuỗi chữ triện nhỏ này, Trương Tín, Trương Tín... đầu lưỡi chỉ khẽ lăn hai vòng, hóa ra Trư A Tú chính là Bà Trư mà chúng tôi cần tìm. Vậy người phụ nữ có cái tên gần giống kia lại là ai?
“Tìm thấy rồi, đây là tên của Bà Trư.” Tôi chỉ ra.
Dòng thứ ba:
Mặt giấy bị nước ngâm qua, nhăn thành một khuôn mặt khóc, lại dùng thanh than viết rằng:
“Trương Tín, bạo tốt, thọ mười tuổi, chưa lập tự.” Bên cạnh hai chữ “bạo tốt” có người dùng móng tay cào cấu nhiều lần, cào cho hai chữ đó xù cả lên, lại không nỡ cào sạch.
Nhưng nửa dưới của trang này, mặt giấy lại bị vật sắc cắt sát gốc, như có người cố ý xé hủy.
“Bà Trư tên thật là Trư A Tú.” Tôi dùng móng tay vuốt ve trang giấy bị thiếu này, nhớ lại đủ chuyện trước đó, suy nghĩ nói, “Cháu trai của bà ấy, Trương Tín quả thực đã chết một lần, vậy nên Bà Trư dùng khôi thuật hại mạng người là để kéo dài mạng sống cho Trương Tín sao?” Tôi quay sang Diêu đồng tử, “Cậu có hiểu về Trư A Tú không?”
“Không hiểu lắm, chúng tôi đều không phải người cùng một thời đại.” Diêu đồng tử nhún vai.
Lý An bỗng khẽ “hả” một tiếng, anh ngồi xổm xuống, từ trong kẽ hở giữa án cúng và gạch nền, rút ra một lọn tóc trắng xám, đuôi tóc buộc sợi dây đỏ cực mảnh và chuông đồng, trên dây xâu một chiếc răng sữa cực nhỏ. Lọn tóc này, rất giống như rơi xuống từ đoạn rễ cây cháy đen kia.
“Đây là của ai?” Anh hỏi, nhặt lên rồi giơ ra trước mặt chúng tôi, “Bên trên còn buộc một cái răng.”
Lục Trầm đứng bên cạnh chiếu đèn pin qua, ánh sáng vừa chạm tới chiếc răng, đã thấy trên đó khắc dấu lõm, anh đọc kỹ từng chữ: “Tín, trên mặt răng khắc chữ ‘Tín’, đây là răng của Trương Tín sao?”
Sau đó, anh quay người nhìn về phía Diêu đồng tử, “Những sợi tóc trên rễ cây này đều là của ai?”
Diêu đồng tử ghé lại nhìn: “Mỗi người phụ nữ sinh được con trai, vào được từ đường đều sẽ cắt một lọn tóc, buộc cùng với chiếc răng của con mình giúp nàng được viết vào gia phả, điều này đại diện cho việc nàng đã nối dài cái gốc của họ Trương, là người của họ Trương rồi. Cho nên, đây chắc là tóc của mẹ Trương Tín.”
“Hoang đường.” Phương Lạc Nhất nghe xong, sắc mặt không tốt lắm, ánh mắt có chút tức giận, “Quy củ trong thôn các người quả thực cái sau còn vô lý hơn cái trước, cũng chẳng trách những người phụ nữ đó phát điên đi học tà thuật.”
Diêu đồng tử không đáp lại, chỉ cười nhạt, “Thời đại khác rồi, suy nghĩ cũng không giống nhau nữa.”
Lý An giơ chiếc chuông đồng ở đuôi lọn tóc này lên, ghé trước ánh đèn pin nheo mắt lật nhẹ qua lại hai bên, trên vách trong của chuông đồng khắc những chữ còn nhỏ hơn: “Trương Tín, xương mẹ nghiền thành bột, trộn bùn đúc chuông, hộ cho hương hỏa một mạch họ Trương ta không dứt.”
“Mẹ kiếp, ngay cả chuông đồng cũng là dùng xương của những người phụ nữ này làm ra.” Anh không nhịn được, chửi một câu tục, ghét bỏ ném lọn tóc trong tay lên trên bàn cúng.
“Cái này chẳng lẽ chính là gốc của Bà Trư?” Tôi nghe câu nói chói tai bật ra từ miệng anh, hỏi.
Diêu đồng tử đưa tay nhặt lọn tóc này lên, đưa cho con chó đen đang đợi ở bên cạnh. Chó đen ghé lại, cẩn thận ngửi ngửi, sau đó sủa ba tiếng.
Cậu đứng dậy, đưa tóc cho tôi: “Nhìn phản ứng của nó, chắc là rồi. Chị trước tiên dùng máu chó đen ngâm lên, nếu là gốc của Trư A Tú, chưa tới nửa khắc, bà ta sẽ xuất hiện.”
“Đừng vội.” Lục Trầm giơ tay ấn lên vai tôi, nhìn quanh trái phải, dường như đang đo đạc điều kiện phòng thủ: “Chúng ta chuẩn bị một chút, bày hết những gì có thể bày ra, nếu bà ta tới, có lẽ có thể kéo dài được một hai hồi.”
Sau đó, anh cùng Lý An đi tìm mấy khúc gỗ thuận tay quanh đó, chất đống ở trong sân từ đường, “Lát nữa những con rối kia tới, chúng ta sẽ dùng bật lửa đốt lên. Chúng sợ lửa, cứ ở trong đống lửa mà trừ bỏ cái gốc này.”
Đợi mọi thứ chuẩn bị xong xuôi, tôi bỏ tóc vào trong ống đồng, đợi Bà Trư mang theo đám rối của bà ta tới.
Chẳng bao lâu, Phương Lạc Nhất bỗng nắm lấy cổ tay tôi, móng tay gần như bấm vào da thịt.
“Cô nghe...”
Tôi nín thở.
Có tiếng thở cực nhẹ cực nhẹ, từ dưới bàn cúng truyền tới.
Tiếng thở đó mang theo đuôi âm dính ướt, như có người đang ngậm một ngụm nước, lén súc miệng trong bóng tối.
Đèn pin của Lục Trầm vụt sáng lên, cột sáng quét qua bàn cúng...
Tấm rèm bàn đã rách thành tua rua, nửa che nửa hở, lộ ra một mu bàn tay khô gầy, da nhăn như tờ giấy bông bị vò nhàu rồi lại trải ra, đốt ngón tay lại sưng to khác thường, như nhét bốn tép tỏi trắng xám.
Bàn tay đang động đậy.
Ngón trỏ từng cái từng cái cào vào kẽ gạch nền, trong kẽ móng tay nhét đầy vụn gạch đỏ sẫm, mỗi lần cào một cái, lại phát ra tiếng “xì...” khẽ vang, cùng nhịp với tiếng thở kia.
Lý An mạnh mẽ hất tấm rèm bàn lên.
Dưới bàn co quắp một bà lão, búi tóc xõa ra thành cỏ bồ trắng xám, phủ lên mặt, như một tấm lưới bị nước ngâm nát. Bà mặc một chiếc áo vải vạt chéo đã phai đến gần như không nhìn ra màu sắc, đóa sen dây leo thêu ở cổ áo chỉ còn lại nửa đóa, cánh hoa lại đỏ đến chói mắt, như vừa mới nhúng máu.
Bà lão chậm rãi ngẩng đầu.
Trong nếp nhăn nhét đầy vụn vặt của năm tháng, hốc mắt lại lõm sâu thành hai miệng giếng khô, đáy giếng mỗi bên điểm một con ngươi cực sáng cực nhỏ, như hai cây kim khâu bị khảm vào.
Bà thấy chúng tôi, không kêu thét, cũng không khóc, chỉ mấp máy môi:
“Con bé... con đưa con bé về rồi à?”
Giọng nói khàn khàn, lại mang theo đuôi âm mềm mại, là giọng điệu của phụ nữ thôn quê thời xưa gọi con gái nhỏ.
Tôi cầm ống đồng lùi lại nửa bước, gót chân giẫm vỡ ra tiếng động.
Ánh mắt của bà lão theo tiếng động trượt qua, rơi xuống tay tôi, bỗng lóe lên hung quang, như hai cây kim bị lửa nung đến đỏ rực.
“Không phải con bé!”
Bà đột ngột nhào ra, tốc độ nhanh đến mức mang theo một trận gió hôi thối rữa nát.
Lục Trầm đưa ngang cánh tay chắn lại, móng tay của bà lão cày ra năm vệt máu trên cẳng tay anh, giọt máu vừa mới nhú ra đã ngưng thành hạt băng.
Lý An nhân cơ hội vặn lấy vai bà, lại như nắm lấy một bó củi khô, “rắc” một tiếng, cánh tay phải của bà lão vậy mà bị anh kéo đến trật khớp, mềm nhũn rũ xuống, nhưng bà dường như không biết đau, vẫn dùng tay trái với tới mắt cá chân tôi, miệng không ngừng lẩm bẩm:
“Gốc... trả gốc lại cho ta...”