Chương 1: Tin Dữ Từ Trương Hưng Thôn
Sáng sớm tỉnh dậy, tôi đã nghe thấy tiếng gõ cửa sốt ruột, rất gấp, cũng rất to.
Mở cửa ra, là hai cảnh sát mặc đồng phục, một nam một nữ, họ đơn giản xuất trình giấy tờ rồi nói rõ lý do đến, Trương Mạch Nhiên đã chết, chết ở quê nhà Trương Hưng thôn.
Tám ngày trước, anh ấy từng nói với tôi là phải đi công tác đột xuất, ngày về cũng chừng hôm nay.
Nhưng không ngờ, lại nghe tin về anh ấy theo cách như vậy.
Tôi rất ngạc nhiên, biểu cảm cũng có chút không khống chế nổi. Nhất thời, trong tai ong ong vang lên, không kịp đáp lại những câu hỏi khác của cảnh sát. Nữ cảnh sát thấy vậy, khẽ an ủi vài câu, rồi đề nghị tôi đi lấy lời khai, nói chuyện mấy ngày nay tôi đã làm gì, gặp những ai, có liên lạc với Trương Mạch Nhiên không.
Đến câu hỏi cuối cùng, tôi tự nhiên theo bản năng đáp lại, đương nhiên có liên lạc, anh ấy là chồng tôi mà.
“Ngoài ra… tôi muốn lấy một chiếc áo khoác, tôi sợ lạnh.” Tôi cố tỏ ra bình tĩnh giải thích, dưới ánh mắt dõi theo của họ thuận tay lấy một chiếc áo khoác thường dùng trên giá áo cạnh tủ giày.
Điều hòa trong phòng hỏi cung bật rất lạnh, tôi khoác áo rồi vẫn không ngăn được giọng nói run rẩy, sự khó chịu khắp người không phân rõ rốt cuộc là phản ứng sinh lý sau khi nghe tin này, hay là phản xạ có điều kiện vì sợ lạnh.
Mấy ngày nay tôi đều đi làm ở thành phố A, không có ghi chép giao thông và lưu trú về quê ở thành phố C, tin nhắn WeChat thường ngày với Trương Mạch Nhiên cũng cực kỳ ngắn gọn: “Anh đến chưa?” “Anh ăn chưa?” “Anh lên xe chưa?” “Anh về khách sạn chưa?” Cuộc đối thoại kéo dài mãi đến ngày anh ấy gặp chuyện, cũng chính là tối qua.
Đúng như tôi dự liệu, buổi hỏi cung nhanh chóng kết thúc. Trong đó có một cảnh sát hỏi tôi: “Lát nữa bố mẹ của Trương Mạch Nhiên sẽ đến, cô muốn ở lại chờ họ, hay rời đi trước?”
“Tôi muốn về nghỉ ngơi.” Tôi nhanh chóng đáp. Hiển nhiên, câu trả lời này khiến trên mặt cảnh sát thoáng qua một tia nghi hoặc, nhưng vẻ mặt ấy thoáng chốc đã biến mất không còn dấu vết.
Khi bước ra khỏi đồn cảnh sát, vừa khéo gặp bố mẹ của Trương Mạch Nhiên với vẻ mặt ảm đạm, chúng tôi gật đầu với nhau, rồi lướt qua nhau. Họ rất ít khi cùng nhau lộ diện, một lần là ở lễ cưới của tôi và Trương Mạch Nhiên, lần còn lại, chính là hôm nay.
Thậm chí cho đến hôm nay, Trương Mạch Nhiên vẫn chưa từng đích thân gọi họ một tiếng “bố mẹ”.
Khi Trương Mạch Nhiên còn rất nhỏ, họ đã ly hôn, từ đó hai người ăn ý biến mất khỏi thế giới của anh ấy. Từ nhỏ đến lớn, Trương Mạch Nhiên do bà nội một tay nuôi lớn. Có điều, trước khi chúng tôi quen nhau, bà nội của anh ấy đã qua đời.
Tôi và bố mẹ anh ấy cũng không thân quen, ít nhất họ chưa từng nghĩ đến việc can thiệp vào cuộc sống của chúng tôi, giống như trước đây họ cũng luôn không muốn để những ràng buộc xưa cũ quấy nhiễu những ngày tháng mới mẻ của mình.
Sau khi về nhà, tôi nhìn chằm chằm rất lâu vào mấy tấm ảnh chúng tôi chụp ở Trương Hưng thôn. Ngôi làng đó, là nơi Trương Mạch Nhiên và bà nội từng cùng nhau sinh sống, lớn lên. Anh ấy cuối cùng chết ở đó, cũng coi như lá rụng về cội. Nhưng tôi vẫn canh cánh trong lòng: tại sao anh ấy lại đến đó? Lại tại sao phải nói dối, bảo rằng mình đi công tác ở thành phố khác? Đây cũng là điều mà cảnh sát sau khi nghe xong, đã đầy ẩn ý hỏi tôi: “Quan hệ vợ chồng của hai người thế nào?”
“Rất tốt.” Tôi không hề do dự, “Chúng tôi là quan hệ vợ chồng bình thường. Tuy không có con, nhưng anh ấy đối với tôi rất tốt, tôi đối với anh ấy cũng rất tốt.”
“Trong khoảng thời gian này, hai người có xảy ra mâu thuẫn gì không?”
“Không có, mọi thứ đều như bình thường. Chúng tôi rất ít khi cãi nhau, tính cách của tôi tương đối ôn hòa, không hay gây chuyện.”
“Còn anh ấy thì sao? Cô thấy tính cách của anh ấy thế nào?”
Tôi nhìn vị cảnh sát đặt câu hỏi: “Rất tốt, anh ấy đối với bà nội rất hiếu thuận.”
Rất muộn, tôi nhận được điện thoại của cảnh sát, thông báo ngày mai tôi phải đến thành phố C để xác nhận thi thể của Trương Mạch Nhiên. Họ cũng đưa ra yêu cầu tương tự với bố mẹ anh ấy, nhưng đã bị từ chối khéo. Đối phương chỉ đáp lại một câu: “Tôi đi xác nhận là được rồi.”
Câu trả lời này cũng không bất ngờ. Tôi đơn giản thu dọn hành lý, rồi nằm lại lên giường, một đêm không ngủ. Ánh mắt lướt qua bức tường phòng ngủ, nơi đó dán đầy ảnh chụp chung của chúng tôi. Anh ấy xưa nay thích ghi lại cuộc sống, mỗi lần rửa ảnh đều in hai tấm: một tấm dán lên bức tường này, tấm còn lại thì mỗi lần anh ấy về quê cúng bà nội sẽ đốt cho bà. Trong thời gian yêu nhau, chúng tôi đã đi du lịch không ít nơi, nhưng nơi chụp nhiều nhất, vẫn luôn là quê hương của anh ấy.
Trên chuyến tàu cao tốc đi thành phố C, tôi nhìn cảnh sắc ngoài cửa sổ vụt qua mà quen thuộc, hoảng hốt lại nghe thấy Trương Mạch Nhiên hào hứng giới thiệu với tôi núi sông cây cỏ ở quê nhà anh ấy. Từng cảnh chuyện cũ, như mới hôm qua.
Cho đến khi nhìn thấy anh ấy nhắm mắt, trên mặt không còn chút huyết sắc, da dẻ nhiều chỗ nhăn nheo, lặng lẽ nằm trước mặt tôi, tôi mới cuối cùng tin chắc, anh ấy thật sự đã chết hẳn rồi. Cảnh sát nói với tôi, anh ấy chết đuối, nhưng thi thể lại được phát hiện trên mặt đất bằng phẳng dưới chân cầu vòm ở Trương Hưng thôn.
Thế nhưng, nơi đó không phải là hiện trường đầu tiên. Vì địa phương là nông thôn khá hẻo lánh, những người ở lại phần lớn là người già và trẻ nhỏ, thông tin bế tắc, giao thông cũng không tiện. Đường mòn trong làng không có camera giám sát, con đường nhỏ gần cầu vòm cũng ít người qua lại, việc tìm kiếm manh mối vì thế trở nên đặc biệt gian nan. Cảnh sát chỉ có thể để tôi tự quyết định: là về thành phố A chờ tin tức, hay ở lại thành phố C. Tôi chọn vế sau, vì tôi muốn về quê xem thử.
Họ đương nhiên cũng đồng ý, có sự giúp đỡ của tôi, có lẽ có thể nhanh chóng vén màn sương mù của vụ án.
Để đảm bảo an toàn cho tôi, cũng để tìm kiếm thêm manh mối, cặp cảnh sát nam nữ trước đó sẽ mặc thường phục đi cùng tôi. Nam tên là Lý An, nữ tên là Phương Lạc Nhất.
Lý An ít nói, giữa tôi và anh ấy tự nhiên giữ một cảm giác ranh giới. Phương Lạc Nhất lại hoàn toàn ngược lại, tính tình hoạt bát cởi mở. Dọc đường, cô ấy thỉnh thoảng sẽ hỏi về một vài chi tiết của quê nhà Trương Hưng thôn, mà những gì tôi có thể trả lời, chỉ giới hạn ở những người và việc mà chính mắt tôi đã thấy.
Ví dụ, bà nội của Trương Mạch Nhiên tên là Bạch Trạc Tâm. Đầu thời kỳ kiến quốc, bà theo mẹ tái giá đến Trương Hưng thôn, mới quen biết ông nội của Trương Mạch Nhiên. Lại ví dụ, người già trong làng phần lớn khá mê tín, Trương Mạch Nhiên từng nhiều lần khuyên bà nội chuyển về thành phố A sống cùng, bà lại luôn kiên quyết từ chối, nói một khi rời khỏi làng, sẽ làm tổn hại vận thế của con cháu. Những chuyện này, đều là sau khi kết hôn tôi nghe từ miệng Trương Mạch Nhiên.
Vì Trương Hưng thôn cách trung tâm thành phố khá xa, tôi đề nghị có thể ở trong ngôi nhà cũ mà bà nội Trương Mạch Nhiên để lại. Từ sau khi bà nội qua đời, Trương Mạch Nhiên thỉnh thoảng vẫn về dọn dẹp. Sau khi chúng tôi kết hôn, anh ấy cũng chia cho tôi một chiếc chìa khóa nhà ở quê, mỗi dịp lễ tết, chúng tôi đều cùng nhau về cúng bà.
“Hai người có ngại không?” Trên xe, nói đến đây tôi lại hỏi một câu, “Dù sao, trong căn nhà đó bây giờ đã không còn người sống ở nữa.”
Trong xe nhất thời rơi vào im lặng. Chốc lát sau, Phương Lạc Nhất ngồi bên cạnh tôi bỗng khẽ cười một tiếng: “Chúng tôi là cảnh sát, vừa không ngại, cũng không sợ mấy thứ mê tín phong kiến này. Huống hồ, đến nhà bà nội của chồng cô, nói không chừng còn có thể đào ra chút manh mối khác.”
Cô ấy dừng một chút, lại bồi thêm một câu: “Có điều, cô thật sự rất sợ lạnh. Tôi để ý thấy, cô mặc áo khoác rồi vẫn không tự chủ được mà run rẩy. Sư huynh, chỉnh điều hòa cao lên chút đi.”
Tôi nhếch khóe miệng, miễn cưỡng cười cười, lặng lẽ kéo tay áo xuống, che đi vết hằn màu hồng nhạt trên cổ tay: “Cảm ơn, sức khỏe của tôi không được tốt lắm.”
Rất nhanh, chúng tôi đã lái xe đến Trương Hưng thôn.
Vì là xe từ ngoài đến, mỗi khi đi qua cửa nhà dân, những người già và trẻ nhỏ ngồi ngoài nhà đều đưa mắt nhìn tới. Ánh mắt của họ lạnh nhạt xa cách, giống hệt như lúc tôi lần đầu đặt chân đến nơi này.
Trương Mạch Nhiên giải thích rằng, người trong làng không quen có người lạ đến thăm, đó chỉ là tò mò, không phải đề phòng. Khi ấy tôi đang chìm trong tình yêu cuồng nhiệt, anh ấy nói gì, tôi liền tin nấy, gần như không hề suy nghĩ gì. Nhưng trong lòng luôn âm ỉ lạnh, lúc này đối diện lại với những ánh mắt đó, cảm giác bất an ấy lại lặng lẽ nổi lên.
“Lạ thật, trong làng này đâu đâu cũng là người già và trẻ nhỏ.” Phương Lạc Nhất ở bên cạnh nói, “Những người trẻ hơn thì đi đâu hết rồi?”
“Nhiều dân làng đã ra ngoài làm thuê, người trẻ phần lớn không muốn ở lại làng. Trương Mạch Nhiên cũng là đến tuổi lên cấp hai mới rời khỏi làng.” Tôi giải thích. Hiện tượng này ở vùng nông thôn hẻo lánh vô cùng phổ biến, thực tế bức bách, thanh niên trai tráng lần lượt rời quê mưu sinh, ngược lại khiến trẻ em và người già ở lại trở thành những người có sức sống nhất trong làng.
Con đường đến nhà bà nội Trương Mạch Nhiên, còn phải đi qua một con đường nhỏ lầy lội. Lý An dừng xe ở bãi đất trống. Sau khi xuống xe, họ xách hành lý đi theo sau tôi, nhìn ngó xung quanh. Thỉnh thoảng, Phương Lạc Nhất còn giơ máy ảnh lên, lặng lẽ bấm máy ghi lại.
Dọc đường ngoài cỏ dại hoa dại, còn có mấy hộ gia đình. Tôi đều đã gặp qua, khi đi qua, những bà lão ngồi trước cửa đều liên tục mỉm cười với tôi, trong ánh mắt đầy vẻ ngạc nhiên mừng rỡ.
“Đây là nhà bà Vu… Đây là nhà bà Chu…” Mỗi khi đi qua một hộ, tôi đều giới thiệu với hai vị cảnh sát, có lẽ họ có thể từ đó thu thập được thông tin hữu ích.
“Tôi phát hiện…” Phương Lạc Nhất hơi chần chừ, nhưng cuối cùng vẫn không nhịn được, “Sao người già trong làng này đều là phụ nữ vậy?”
“Ồ.” Tôi đã sớm liệu cô ấy sẽ thắc mắc, cũng không bất ngờ, vì lúc đầu tôi cũng từng hỏi câu hỏi tương tự, “Đàn ông phần lớn ra ngoài làm thuê, đi một lần là không trở về nữa. Số ít trở về làng, cũng đều mất sớm. Phụ nữ ở Trương Hưng thôn, ngược lại ai nấy đều sống thọ.”
“Vậy những bà lão này lúc trẻ có ra khỏi làng đi làm thuê không?” Cô ấy tiếp tục hỏi.
“Không. Làng của họ rất kỳ lạ, cho rằng phụ nữ nên ở nhà làm ruộng, trông con, còn cho rằng phụ nữ một khi rời khỏi làng, sẽ làm hỏng vận thế của gia đình, ảnh hưởng đến sự phát triển của con cháu đời sau.”
“Sao họ lại nghĩ như vậy… Vậy tại sao dọc đường đều không thấy phụ nữ trẻ? Dọc đường chỉ thấy những bà lão này, còn có mấy đứa trẻ.”
“Trước đây tôi cũng từng hỏi. Mạch Nhiên nói với tôi, phụ nữ trẻ hoặc là xuống ruộng làm nông, hoặc là bận rộn trong nhà, rất ít khi thong dong đi dạo bên ngoài.”
Phương Lạc Nhất khó hiểu cảm thán: “Được rồi, chẳng trách bố mẹ chồng cô ly hôn sớm như vậy. Phong tục ở nơi này quả thật khác xa với trong thành phố của chúng tôi, rất phong kiến. Rốt cuộc, trong những dân làng còn lại ở Trương Hưng thôn, lại không có một người nào họ Trương.”
Lúc đầu, khi tôi biết được tập tục này của Trương Hưng thôn, cũng cảm thấy khá khó hiểu. Nhưng sau đó số lần về làng nhiều lên, có giao lưu với dân làng, dần dần xây dựng tình cảm, liền cũng chỉ có thể khuyên mình đừng quá để ý. Dù sao, trọng tâm cuộc sống của chúng tôi ở thành phố A, quê nhà chẳng qua chỉ là một phần niệm tưởng mà Trương Mạch Nhiên giữ lại cho bà nội anh ấy mà thôi.
Rất nhanh, chúng tôi đi qua con đường nhỏ quanh co lầy lội, đến một ngôi nhà cũ được bao quanh bởi bức tường gạch màu nâu xám. Giống như lần trước, nơi này gần như không có gì thay đổi.
“Ồ, quả thật là nhà giàu có.” Phương Lạc Nhất nhìn thấy ngôi nhà cũ, không khỏi buột miệng. Lý An ở bên cạnh tuy xưa nay ít nói, trên mặt cũng thoáng qua một tia kinh ngạc khó nhận ra.
Lần đầu tiên tôi đến, phản ứng cũng giống hệt như họ. Dọc đường nhìn thấy phần lớn là nhà trệt một tầng thấp bé, tường ngoài quét lớp sơn trắng rẻ tiền nhất, năm tháng trôi qua sớm đã loang lổ bẩn thỉu. Tường sân chẳng qua là đá xếp tùy ý, phù hợp với dáng vẻ của nhà cửa ở nông thôn vùng núi hẻo lánh. Mà ngôi nhà trước mắt này lại cao đến hai tầng, lấy đá tảng làm nền, gạch xanh xây tường, tường ngoài còn trang trí hoa văn chạm khắc tinh xảo, bố cục tổng thể ngay ngắn có trật tự, toát ra một vẻ thể diện và chỉn chu đã lâu không thấy.
“Đúng vậy, nhà họ coi như là nhà có điều kiện tương đối tốt trong làng, có thể xây được nhà hai tầng.”
Tôi lấy chìa khóa ra, mở cổng tường bao, bước vào một sân rộng rãi. Không xa có trồng một cây hòe, có lẽ vì trời âm u, tán cây rậm rạp che khuất phần lớn ánh sáng, cả sân đều âm u.
Sau cây hòe chính là ngôi nhà đó. Tôi mở khóa trên cửa sân, đẩy cửa bước vào, một luồng khí cũ kỹ xộc tới. Trong nhà tối tăm, bày mấy món đồ nội thất kiểu giả cổ. Ngay đối diện cửa, trên bàn thờ, cúng ảnh và bài vị của bà nội Trương Mạch Nhiên, điều gây chú ý là, trên bàn còn bày mấy quả táo tươi.
“Có người đã đến đây.” Phương Lạc Nhất ở phía sau để ý thấy, “Chẳng lẽ là chồng cô?”
“Ngôi nhà này chỉ có tôi và anh ấy có chìa khóa. Anh ấy về quê, chắc chắn sẽ tiện đường về đây một chuyến. Nói không chừng hai người thật sự có thể tìm được manh mối gì.” Tôi đáp, tiện tay chỉ chỉ cầu thang không xa, “Trên lầu có hai phòng khách, một phòng quanh năm bỏ trống, phòng còn lại là phòng tôi và Mạch Nhiên khi về quê thường ở. Hay là cảnh sát Lý anh ở phòng không có người ở đó, tôi và cảnh sát Phương ở phòng còn lại? Trước đây khi chúng tôi về đều ở đó, đã quen rồi.”
“Nghe theo sự sắp xếp của cô.” Hai người không có ý kiến gì, mỗi người xách hành lý đi về phía sâu trong tầng một.
Cho đến khi bóng dáng của họ dần dần biến mất ở cuối hành lang, tôi mới quay đầu lại, nhìn về phía chính giữa bức tường. Nơi đó treo di ảnh của bà nội Mạch Nhiên, khóe môi bà khẽ nhếch, nụ cười bình thường như vậy, vừa khéo đón lấy ánh mắt trở về nhà của tôi.