Chương 88: Công Khai Đối Sổ Trước Từ Đường
Tin tức nhanh chóng lan khắp thôn: Bạch Trạc Tâm sẽ đối sổ công khai ngay trước cửa từ đường.
Sáng sớm hôm đó, khoảng đất trống trước cửa từ đường đã chật kín người. Nam nữ già trẻ, ai nấy xì xào bàn tán.
Tôi bày một chiếc bàn cũ trước cửa từ đường, trên bàn trải rộng sổ sách. Trương Thái Đức đứng bên cạnh tôi, trong tay cầm cuốn sổ chép tay dày cộp.
Nắng lên cao, người tụ lại càng lúc càng đông. Tôi nhìn thấy những gương mặt quen thuộc, cũng nhìn thấy những gương mặt khác, họ tụ ở rìa đám đông, ánh mắt lạnh lẽo.
Đến giờ rồi.
Tôi hít sâu một hơi, bước lên phía trước. Mọi tiếng trò chuyện lập tức lắng xuống, vô số ánh mắt đổ dồn lên người tôi.
“Hôm nay mời mọi người đến đây, là để tính một món nợ.” Tôi mở miệng, giọng không lớn, nhưng trong khoảng đất trống tĩnh lặng lại truyền đi rất rõ ràng, “Một món nợ thâm hụt của Trương Hưng thôn suốt hơn mười mấy năm qua.”
Đám đông bắt đầu xôn xao.
“Sổ sách ở đây.” Tôi chỉ vào cuốn sổ trên bàn, “Từng khoản từng khoản, đều ghi rõ ràng. Lương thực nào không khớp sổ, vải vóc nào không cánh mà bay, tên của những ai đã biến mất không dấu vết. Hôm nay, chúng ta đối từng khoản một, hỏi từng chuyện một.”
“Cô lấy tư cách gì mà đối sổ!” Trong đám đông đột ngột nổ ra một giọng nói, là người đàn ông trước đây thỏa hiệp ở lại thôn, mặt anh ta đỏ bừng, “Các tộc lão đều không có mặt, đến lượt một người đàn bà họ ngoại như cô ở đây chỉ tay năm ngón sao?”
Có lẽ là thời gian đã lâu, có lẽ là những thủ đoạn mà các tộc lão ẩn náu trong thôn giở ra đã có tác dụng, nhóm người từng bị ép phải nuốt mặt mũi, vứt bỏ tôn nghiêm ấy lại bắt đầu rục rịch.
“Chỉ dựa vào việc những cuốn sổ này, là sổ của tất cả mọi người trong Trương Hưng thôn!” Tôi không nhìn anh ta, nhìn về phía đám đông, cất cao giọng, “Lương thực là do mọi người trồng ra, vải là do mọi người dệt ra, tên là con người sống sờ sờ! Dựa vào đâu mà không được đối? Dựa vào đâu mà không được hỏi?”
“Đúng! Dựa vào đâu mà không được hỏi!” Lý quả phụ đột nhiên bước ra khỏi đám đông, “Chúng ta nên hỏi! Năm năm trước phát lương cứu tế, nhà tôi đáng được nhận ba mươi cân lương thô, dựa vào đâu chỉ phát cho hai mươi cân? Mười cân thiếu đó, đã chui vào kho thóc của ai?”
Đám đông xôn xao cả lên.
“Còn tôi nữa!” Vương thẩm cũng đứng ra, thân hình gầy nhỏ của bà đang run rẩy, “Cháu gái tôi, năm kia đăng ký là ‘bệnh chết’, nhưng trước đó nó còn khỏe mạnh nhảy nhót, sao đến tối đã không còn người? Quan tài cũng không cho nhìn đã vội chôn! Hôm nay tôi phải hỏi cho rõ, rốt cuộc nó chết như thế nào!”
“Tôi cũng có lời muốn nói…”
“Nhà tôi cũng vậy…”
Một người, hai người, ba người… Những lời nghẹn trong lòng quá lâu, như dòng lũ vỡ đê, phá tung con đập im lặng. Dần dần, trong đám đông bắt đầu có người hưởng ứng, có người cúi đầu lau nước mắt, có người siết chặt nắm tay.
Những ánh mắt lạnh lẽo ở rìa đám đông bắt đầu hoảng loạn, bọn họ cố ngắt lời, cố quát nạt, nhưng giọng nói đã bị tiếng sóng lớn hơn nhấn chìm.
“Im lặng! Tất cả im lặng!” Có người quát lên nghiêm khắc.
Một người đàn ông hơn bốn mươi tuổi, dẫn theo mấy người chen qua đám đông, đi lên phía trước nhất, sắc mặt xanh mét.
“Trước cửa từ đường, ồn ào náo loạn ra thể thống gì!” Anh ta trừng mắt nhìn tôi, lại trừng mắt nhìn Trương Thái Đức, “Đồng chí Trương, anh là do cấp trên phái xuống giúp đỡ, không phải đến để quạt gió châm lửa! Mấy món nợ cũ từ bao năm nay, lật lại có ý nghĩa gì? Khuấy cho thôn trên gà dưới chó không yên, đối với anh có lợi gì?”
Trương Thái Đức bước lên một bước, chắn trước người tôi.
“Nợ cũ từ bao năm, cũng là nợ.” Anh nhìn người đó, giọng nói bình tĩnh rõ ràng, “Sổ không rõ ràng, lòng người sẽ không yên. Lòng người không yên, thôn sẽ mãi mãi không tốt lên được.”
“Anh…”
“Huống chi!” Trương Thái Đức ngắt lời anh ta, giơ cuốn sổ chép tay trong tay lên, “Đây không phải nợ cũ. Lương thực thâm hụt, vải vóc thiếu hụt, đây là trộm cắp, là tham ô. Đăng ký nhân khẩu không rõ ràng, có người biến mất một cách không rõ ràng, những chuyện này có thể liên quan đến mạng người. Những chuyện này, không nên tra sao?”
“Anh ngậm máu phun người!”
“Có phải ngậm máu phun người hay không, sổ sách ghi rõ ràng rành mạch.” Trương Thái Đức lật cuốn sổ ra, cất giọng đọc to từng ghi chép, rất chính xác đã tìm thấy thông tin liên quan đến người đàn ông đó.
“… Mùa đông năm kia, phát năm mươi tấm vải thô, ghi chép thực tế là ba mươi tấm, hai mươi tấm lấy lý do ‘bảo quản không tốt nên mốc hỏng’ để xóa sổ. Người quản kho khi đó, là anh họ của anh, đúng không?”
“Anh, anh nói bậy…”
“Tôi có nói bậy hay không, có thể mời những người đã nhận vải năm đó ra đối chất.” Trương Thái Đức quay về phía đám đông, “Năm kia đã nhận vải thô, đứng sang bên trái. Không nhận được, đứng sang bên phải.”
Đám đông lặng đi một thoáng, rồi bắt đầu di chuyển. Dần dần, bên phải đứng đen nghịt một mảng, bên trái lại lác đác chẳng có mấy người.
Sự thật, không cần nói cũng rõ.
Người đàn ông đó trán rịn mồ hôi lạnh, anh ta lùi lại một bước, ánh mắt hoảng loạn nhìn quanh quất, muốn tìm người giúp đỡ. Nhưng những người vốn đứng cùng anh ta, lúc này đều ngoảnh mặt đi, lặng lẽ lùi vào trong đám đông.
“Còn sổ nhân khẩu nữa.” Trương Thái Đức lại lật sang một trang, giọng anh trong sự tĩnh lặng càng thêm rõ ràng, “Trang này, có dấu vết bị xé rồi dán lại. Những cái tên bị xé đi…”
Anh dừng lại một chút, nhìn về phía đám đông.
“Những người bị xóa tên, có người có thể là bị ép đến chết… có người là bị buôn bán cho những thôn hẻo lánh khác… Bọn họ đang tìm đủ mọi cách, xóa đi sự tồn tại của những người phụ nữ ấy trong thôn.”
“Anh nói bậy nói bạ!” Có người gào lên nghiêm khắc, nhưng giọng đã yếu đi.
“Tôi có nói bậy hay không, trong lòng các người rõ!”
“Tôi đến nói cho các người biết, anh ấy có nói bậy hay không!” Xuân Mai dẫn theo cô gái câm, bước ra khỏi đám đông.
Cô ấy quay người lại, nhìn những cô gái đoàn kết một lòng, ánh mắt vô cùng kiên định: “Chúng tôi là những người phụ nữ bị buôn bán vào thôn, trong chúng tôi cũng có người thân, bạn bè quen biết bị buôn bán đến những thôn khác.”
Cô ấy vén tay áo của mình lên, để lộ mấy vết sẹo cũ màu nâu sẫm trên cánh tay: “Đây đều là bằng chứng cho việc tôi không chịu mù quáng nghe theo nhà mẹ đẻ, không chịu khuất phục nhà chồng! Chỉ với một túi lương thực, mấy tấm vải, mà họ đã bán chúng tôi đi!”
“Bán không được giá, còn mắng chúng tôi là đồ lỗ vốn. Bán một lần, còn có lần thứ hai, lần thứ ba! Đến khi tên của chúng tôi hoàn toàn biến mất khỏi sổ, không còn tìm được chúng tôi nữa!”
Cô ấy nắm chặt tay cô gái câm: “Cô ấy không nói được, hôm nay tôi sẽ nói thay cô ấy. Cô ấy không phải câm bẩm sinh, năm bị bán đi, cô ấy không chịu, cứ khóc lóc ầm ĩ. Kẻ buôn người trong thôn chê cô ấy ồn, ngày nào cũng tát vào tai cô ấy, đánh đến điếc. Điếc rồi, tự nhiên thành câm.”
“Chúng tôi đã đuổi những người đó đi, chúng tôi cố gắng muốn làm cho thôn trở nên tốt hơn, nhưng luôn có người vì lợi ích mà không từ thủ đoạn.” Tôi đứng sánh vai cùng họ, nhìn về phía trước, “Đuổi đi rồi vẫn chưa đủ, phải thay đổi triệt để mới có thể khiến nơi này trở thành một mái nhà thực sự.”
Trong đám đông, rất nhiều người bắt đầu cúi đầu xuống, bờ vai khẽ run rẩy.
Sau mấy đợt im lặng, tiếng nức nở vụn vặt, kìm nén, từ khắp nơi trong đám đông vang lên. Đó không phải nỗi buồn bất lực, mà là sự giải tỏa sau khi đã nghẹn quá lâu, nhịn quá lâu, cuối cùng cũng có thể thở ra một hơi.
Tôi biết, thời cơ đã đến.
“Sổ sách, hôm nay mọi người đều đã thấy.” Tôi mở miệng, giọng có chút khàn, “Lương thực thâm hụt, vải vóc thiếu hụt, còn có những con người không rõ ràng này, từng khoản một, chúng tôi đều sẽ sắp xếp lại thành sổ. Trước đây, các tộc lão lợi dụng chức trách để chia mọi người thành ba sáu chín đẳng, bây giờ cái gì họ nên trả thì phải trả, nên đền thì phải đền, nên gánh thì… cũng phải gánh.”
Tôi nhìn về phía những người co rúm ở rìa đám đông: “Các người có gì muốn nói, bây giờ có thể nói. Qua hôm nay, thì chờ nói với người của nhà nước đi.”
Không ai nói gì, chỉ có gió thổi qua chiếc chuông cũ nát treo ở góc mái từ đường, phát ra tiếng nức nở trống rỗng.
Đám đông bắt đầu từ từ tản đi, lúc họ đi rất chậm, cúi đầu, không trò chuyện với nhau. Nhưng có thứ gì đó, đã không còn giống trước nữa.
Ánh nắng xuyên qua sau tầng mây, chiếu lên bức tường loang lổ của từ đường.
Trương Thái Đức thu sổ sách lại, xoay người nhìn tôi, trên trán anh rịn mồ hôi mịn.
“Mệt rồi?” Anh hỏi.
“Hơi mệt.”
“Về nghỉ đi.” Anh nói, “Chuyện phía sau, còn nhiều lắm.”
Chúng tôi sánh vai đi về, Trư A Tú và mấy người kia đi theo sau chúng tôi, bước chân đều nhẹ nhàng hơn lúc đến một chút. Lúc đi ngang qua giếng, tôi nhìn thấy những thôn dân buổi sáng còn tránh chúng tôi, lập trường không mấy kiên định, ngẩng đầu nhìn thấy chúng tôi, sững lại một chút, rồi lập tức cúi đầu xuống, mặt đỏ bừng.
Nhưng tôi nhìn thấy, đầu của họ khẽ động một chút, như đang gật đầu.
Trở về chỗ ở, trong sân chỉ còn lại tôi và Trương Thái Đức.
Tôi múc một chậu nước, vắt khăn đưa cho anh. Anh nhận lấy, lau qua loa lên mặt, rồi ngồi xuống bên cạnh tôi. Chúng tôi đều mệt đến không nói nổi câu nào, chỉ lặng lẽ nhìn cây hòe trồng trong sân, nở ra một mảng trắng nhỏ bé mong manh.
“Hôm nay cảm ơn anh.” Rất lâu sau, tôi mới mở miệng.
“Cảm ơn tôi cái gì?”
“Cảm ơn anh…” Tôi nghĩ một chút, “Cảm ơn anh đã tin những lời đó, tin những lời mà trong mắt người khác, có thể là nợ cũ từ bao năm, là chuyện bé xé ra to.”
Trương Thái Đức quay đầu nhìn tôi, góc nghiêng của anh rất rõ ràng.
“Tôi không phải tin những lời đó.” Anh nói, “Tôi tin những người nói những lời đó, họ đã sống hơn nửa đời người, nhịn hơn nửa đời người, nếu không phải thực sự không qua nổi ngưỡng trong lòng, sẽ không đứng ra vào lúc này.”
Anh dừng lại một chút, giọng trầm xuống: “Người sống, luôn phải tin vào điều gì đó. Tin thiên lý, tin công đạo, hoặc… tin người bên cạnh mình, sẽ không trơ mắt nhìn người khác rơi vào hố lửa, còn chê khói bốc lên làm cay mũi.”
Trong lòng tôi, có một nơi nào đó, bị khẽ chạm vào.
“Vậy anh tin cái gì?” Tôi hỏi.
“Tôi tin việc do người làm.” Anh nói, “Cũng tin trên đời này, luôn có những thứ, quan trọng hơn sợ chết.”
Một cơn gió thổi qua, hoa hòe khẽ đung đưa. Có một khoảnh khắc, tôi gần như đã cho rằng, trận chiến này, chúng tôi sắp thắng rồi.
“Bạch Trạc Tâm.” Anh bỗng gọi tên tôi.
“Ừ?”
“Nếu…” Anh cân nhắc từng chữ, nói có hơi chậm, “Nếu có một ngày, tôi không ở bên cạnh em nữa, em cũng phải như hôm nay vậy. Món nợ nên tính, phải tính cho rõ ràng. Công đạo nên đòi, một tấc cũng không được nhường.”
Tôi bật cười: “Anh nói gì vậy, anh là người của công xã, đợi chuyện trong thôn được sắp xếp ổn thỏa, tự nhiên sẽ phải điều đi. Chẳng lẽ còn có thể ở lại Trương Hưng thôn cả đời sao?”
Anh không cười, chỉ nhìn tôi, ánh mắt rất sâu, sâu đến mức khiến trong lòng tôi bỗng dưng hoảng hốt.
“Đúng vậy.” Cuối cùng anh dời tầm mắt, nhìn về phía dãy núi xanh xám ở xa, “Tôi không thể, ở đây cả đời.”
“Nhưng bây giờ.” Giọng anh cố ý hạ xuống rất thấp, “Tôi sẽ không để bất cứ ai, động đến em.”