Chương 77: Tóc Buộc Hồn, Từ Đường Đổi Chủ
Vài ngày sau, vào buổi sáng sớm, tôi và Trư A Tú đứng trước từ đường, sau lưng là hai mươi mốt người phụ nữ.
Cửa từ đường đóng chặt, lớp sơn son đã loang lổ. Tôi bước lên một bước, đẩy cánh cửa nặng nề ấy ra.
Trục cửa phát ra tiếng ken két chói tai, như thể đã nhiều năm chưa từng được mở toang như vậy. Trong sân âm lạnh ẩm thấp, trên bàn thờ đối diện phủ đầy bụi dày, trên khúc rễ cây đen quấn chằng chịt những lọn tóc buộc chuông và răng.
Khi đàn ông bị áp giải vào, trên mặt vẫn còn vương vẻ ngái ngủ và ngơ ngác.
Dạo này ảo ảnh do người giấy tạo ra khiến họ gần như không chợp mắt, lúc này hốc mắt trũng sâu, bước chân lảo đảo. Trương Sơn bị Xuân Mai đẩy vào, đầu gối mềm nhũn, suýt quỳ xuống đất.
“Quỳ xuống.” Tôi nói.
Giọng tôi vang vọng trong từ đường trống trải, không cao, nhưng rõ ràng.
Đàn ông nhìn nhau. Đại tộc lão thẳng lưng, đôi mắt đục ngầu trừng lấy tôi: “Bạch Trạc Tâm, cô đây là muốn tạo phản!”
Lời ông ta chưa dứt.
Con rắn giấy do câm nữ cắt lặng lẽ buông xuống từ xà nhà, thân giấy lạnh băng trượt qua gáy ông ta. Đại tộc lão cứng đờ cả người, lời còn lại nghẹn ở cổ họng, biến thành một tiếng hít khí ngắn ngủi.
“Tôi nói, quỳ xuống.”
Lần này không ai do dự.
Bịch, bịch, bịch.
Đàn ông quỳ xuống nền đá lạnh lẽo trong từ đường, đối diện với khúc rễ cây đen, lạ là cuốn gia phả vốn phải được đặt ở chính giữa đã không còn.
Tôi đi đến trước bàn thờ, nhìn vào chỗ trống ấy. Chỉ có nơi này, không dính chút bụi nào.
“Từ hôm nay trở đi.” Tôi xoay người, nhìn đám đàn ông đang quỳ đầy đất, “Quy củ của từ đường, đổi rồi.”
Trư A Tú đi đến bên cạnh tôi, hôm nay bà mặc một bộ áo vải màu xanh thẫm, tóc búi gọn gàng bằng trâm gỗ, trên mặt không có biểu cảm gì.
“Ai nguyện tôn trọng phụ nữ, sống chung hòa bình, thì có thể ở lại.” Giọng bà rất bình tĩnh, “Ai không nguyện, trước khi mặt trời lặn hôm nay, rời khỏi Trương Hưng thôn.”
Trong từ đường lặng ngắt như tờ.
Chỉ nghe thấy tiếng thở nặng nề, cùng tiếng chim dậy sớm ở xa.
Qua rất lâu, Trương Sơn là người đầu tiên ngẩng đầu lên. Trán anh ta chạm đất, giọng nghèn nghẹn truyền ra từ khe đá: “Tôi… tôi ở lại. Tôi với Xuân Mai… tôi sẽ sửa.”
Xuân Mai đứng sau lưng anh ta, bàn tay nắm cây kéo siết chặt lại, cuối cùng vẫn không nói gì.
Lần lượt có người lên tiếng, giọng nói khi thì run rẩy, khi thì khàn đặc, có người nói muốn ở lại, có người thật sự không thể chấp nhận nên nói muốn đi. Những người đàn ông ở lại, có lẽ thật sự hối cải, có lẽ chỉ là sợ hãi.
Cuối cùng chỉ còn ba tộc lão vẫn cứng đờ.
Đại tộc lão chậm rãi thẳng người lên, đầu gối phát ra tiếng kêu răng rắc. Ông ta nhìn tôi, nhìn rất lâu, rồi cười, nụ cười ấy rất khó coi, như đã dùng hết sức lực cuối cùng.
“Tốt, tốt lắm.” Ông ta nói, “Bạch Trạc Tâm, cô còn tàn nhẫn hơn mẹ cô.”
“Tôi chỉ không muốn chết như mẹ tôi.” Tôi nói.
Ông ta không nói nữa, vịn bàn thờ đứng dậy, xoay người đi ra ngoài. Hai tộc lão còn lại đi theo sau, bước chân loạng choạng. Khi đi đến cửa, Đại tộc lão quay đầu nhìn vào sâu trong từ đường, khúc rễ cây phủ đầy tóc.
Nhưng cuối cùng ông ta vẫn không nói gì, chỉ lắc đầu, biến mất trong sương sớm.
Chiều hôm ấy, ba tộc lão dẫn theo những người đàn ông không định ở lại cùng gia quyến rời khỏi thôn.
Họ đi rất lặng lẽ, vài chiếc xe bò chở hành lý đơn giản, bánh xe nghiến qua đường đá, phát ra tiếng lộc cộc đơn điệu. Dưới cây hòe già ở đầu thôn, chúng tôi đứng đó tiễn họ.
Xuân Mai bỗng nói: “Họ mang gia phả đi rồi.”
Tôi nhìn về phía cô ấy.
“Chiều hôm qua có người thấy, Đại tộc lão lấy gia phả ra khỏi từ đường.” Giọng Xuân Mai có một tia bất an, “Trên đó ghi tên của tất cả người họ Trương…”
“Cứ để họ mang đi.” Trư A Tú nói, “Trên cuốn gia phả đó, vốn dĩ đã không có vị trí của chúng ta.”
Bà nói đúng, cuốn gia phả dày cộp ấy, chỉ ghi tên đàn ông. Phụ nữ ở trên đó chỉ là phụ thuộc, là “mỗ thị”, là công cụ sinh con đẻ cái, là cái bóng chết rồi cũng không để lại được một cái tên đầy đủ.
Xe bò biến mất ở cuối con đường, bốc lên một lớp bụi nhàn nhạt.
Ánh hoàng hôn kéo bóng của chúng tôi dài ra, hai mươi ba cái bóng chồng chéo lên nhau, không phân biệt được ai là ai.
“Về từ đường đi.” Tôi nói.
Khi đẩy cửa từ đường ra lần nữa, trời đã tối.
Chúng tôi đốt đống lửa trong sân giếng trời, ánh lửa nhảy nhót, chiếu lên mặt mỗi người lúc sáng lúc tối. Phụ nữ bắt đầu dọn dẹp, họ múc nước sạch, lau bàn thờ, quét đi lớp bụi tích tụ nhiều năm.
Động tác lúc đầu còn hơi lóng ngóng, dù sao đây cũng là lần đầu tiên họ được phép bước vào nơi này. Nhưng rất nhanh, họ đã thành thạo. Câm nữ thậm chí còn trèo lên thang, đi lau những xà nhà cao vút kia.
Khi Trư A Tú chạm vào khúc rễ cây đen trên tường bàn thờ, chúng tôi đều dừng việc trong tay lại.
Đó là tàn rễ của cây hòe già, sau khi bị sét đánh, vẫn luôn được thờ ở đây.
Trên rễ cây buộc đầy tóc.
Từng lọn, từng lọn, dùng dây đỏ buộc cẩn thận, cột vào cành nhánh của rễ cây. Có lọn tóc đã khô vàng, có lọn vẫn giữ màu đen. Nhiều quá, chi chít, hiện ra trước mắt.
Dưới mỗi lọn tóc, đều buộc một cái chuông nhỏ và một chiếc răng.
Tôi bước đến gần, cầm lấy lọn gần nhất. Chuông rất nhẹ, bên trong dùng dao khắc một cái tên: Trương Quảng Châu, mẹ là Trương Vương thị. Nét chữ xiêu vẹo, khắc rất sâu.
“Đây là một tỷ muội của em.” Giọng Xuân Mai vang lên sau lưng. Không biết cô ấy đã đi vào từ lúc nào, đứng bên cạnh tôi, nhìn lọn tóc đã ngả đen kia, “Năm chị ấy bị bán đến đây, mới mười sáu tuổi. Tộc lão nói, buộc tóc lên, hồn sẽ mãi mãi ở lại đây, chết cũng không thể về nhà mẹ đẻ.”
Cô ấy lại chỉ vào một lọn tóc đen nhánh bên cạnh: “Đó là của em.”
Bên cạnh nữa, một lọn mảnh hơn: “Của câm nữ, lúc cô ấy đến mới mười bốn tuổi.”
Đầy rễ cây là tóc, đầy rễ cây là những họ phụ thuộc.
… Có những họ tôi từng nghe qua, có những họ chưa từng. Họ từng là con gái nhà ai, là tỷ muội của ai, là người ai đó từng yêu. Nay đều biến thành từng lọn tóc khô này, buộc trên đoạn rễ cây cháy đen, như những tiêu bản bị ghim chặt.
“Đốt đi.” Trư A Tú nói.
Giọng bà rất nhẹ, nhưng trong căn phòng yên tĩnh lại đặc biệt rõ ràng.
“Đốt rồi, họ sẽ được tự do.”
Chúng tôi bê chậu lửa đến, đặt ở giữa phòng. Xuân Mai cẩn thận gỡ xuống từ rễ cây một lọn tóc, đó là của chính cô ấy. Cô ấy nhìn chằm chằm lọn tóc đen nhánh ấy rất lâu, rồi nhẹ nhàng ném vào chậu lửa.
Ngọn lửa bùng lên, liếm lấy sợi tóc.
Cô ấy nhắm mắt lại, hít sâu một hơi, như trút xuống gánh nặng nào đó.
“Người tiếp theo.” Trư A Tú tiếp tục nói.
Chúng tôi bắt đầu ra tay. Phụ nữ từng người một đi vào, tìm tóc của mình, gỡ xuống, ném vào chậu lửa. Ánh lửa nhảy nhót trên mặt mỗi người, chiếu ra vẻ mặt phức tạp của họ.
Lạ là Xuân Mai bỗng rên lên một tiếng, cả người lảo đảo lùi lại một bước.
“Sao vậy?” Tôi đỡ lấy cô ấy.
Sắc mặt Xuân Mai dưới ánh lửa trở nên trắng bệch. Cô ấy ôm ngực, trán rịn mồ hôi lạnh li ti, môi run rẩy, nhưng không nói nên lời.
Gần như cùng lúc, câm nữ vừa ném tóc của mình vào chậu lửa cũng khom lưng xuống. Cô ấy ôm cổ, há to miệng, phát ra tiếng gào không thành tiếng.
Tiếp theo là người thứ ba, người thứ tư…
Phàm là người phụ nữ nào đã đốt tóc của mình, đều bắt đầu xuất hiện dị thường. Có người quỳ rạp xuống đất, có người cuộn tròn thành một cục, có người bắt đầu cào cấu da thịt của mình.
“Dừng lại!” Tôi hét lên, “Tất cả dừng lại!”
Ngọn lửa trong chậu vẫn còn cháy, nhưng không ai ném tóc vào nữa. Trong phòng tràn ngập mùi tóc cháy khét lẹt, hòa lẫn tiếng rên rỉ bị kìm nén của phụ nữ.
Lý quả phụ bỗng quỳ sụp xuống trước rễ cây.
Bà run rẩy tay, vuốt ve những lọn tóc chưa bị đốt, trong mắt trào ra những giọt nước mắt lớn. “Không phải khóa hồn…” Bà lẩm bẩm, “Là lời nguyền… bọn họ đã hạ lời nguyền…”
Tôi đi qua, ngồi xổm bên cạnh bà: “Lời nguyền gì?”
“Người phụ nữ bị ghi tên, hồn đã buộc vào rễ cây này rồi.” Giọng Lý quả phụ khàn đặc đến lợi hại, “Đốt tóc, không phải giải thoát… là đang đốt hồn của chính mình…”
Bà ngẩng khuôn mặt nhòe nước mắt lên, nhìn những sợi tóc rủ xuống đầy tường: “Chúng ta… chúng ta căn bản không ra ngoài được. Dù người có đi, hồn cũng mãi mãi bị nhốt ở đây.”
Trong phòng lặng ngắt như chết.
Trư A Tú bỗng cười.
Tiếng cười ấy rất nhẹ, rất lạnh, trong căn phòng yên tĩnh lại đặc biệt rợn người. Bà đi đến trước đống lửa ngồi xổm xuống, dùng cành cây gạt hết những sợi tóc vừa cháy ra.
“Cũng tốt.” Bà nói, “Đã không ra được, vậy nơi này chính là nhà của chúng ta.”
Bà xoay người lại, ánh lửa sau lưng bà hắt ra cái bóng dài.
“Tỷ muội, nghe thấy chưa? Chúng ta đi không được nữa, mãi mãi cũng đi không được nữa. Vậy thì ở lại, biến ngôi thôn này, thành ngôi nhà thật sự của chúng ta.”
Phụ nữ từ từ thẳng người lên.
Nỗi đau vẫn còn lưu lại trên mặt họ, nhưng có thứ gì đó đang nhanh chóng lớn lên dưới nỗi đau ấy. Có lẽ là một loại nhận mệnh, một loại quyết tuyệt, một loại quyết tâm đập nồi dìm thuyền.
Xuân Mai lau đi bọt máu ở khóe miệng, đứng lên: “Vậy thì ở lại.”
Câm nữ viết trên đất: “Nhà.”
Lý quả phụ nhìn lần cuối tro tàn trong chậu lửa, rồi xoay người: “Được, chúng ta ở lại.”
Đêm hôm đó, chúng tôi ở lại trong từ đường rất muộn.
Chúng tôi buộc lại tất cả tóc lên rễ cây. Khác là lần này, là tự chúng tôi buộc, buộc ngay ngắn chỉnh tề, dưới mỗi lọn đều treo chuông mới. Trong chuông khắc không còn là “mỗ thị” lạnh lẽo nữa, mà là tên đầy đủ, có người thậm chí còn thêm họ gốc của mình, còn có tâm nguyện thuộc về chính mình.
“Bà có muốn khắc lại không?” Tôi nhìn sợi tóc buộc răng của Trương Tín và cái chuông trong tay Trư A Tú, bà nhìn chằm chằm thứ viết bên trong, chỉ khẽ lắc đầu.
“Khắc ai cũng không hợp.”
Tôi không gả cưới cũng không có con cái, nên trên rễ cây này vốn không có tóc của tôi. Nhưng trước mặt tất cả phụ nữ, tôi vẫn buộc lên một lọn tóc của mình. Kéo lướt qua ngọn tóc rất nhẹ, một lọn tóc đen nhánh rơi vào lòng bàn tay, còn mang theo hơi ấm. Tôi dùng dây đỏ buộc cẩn thận, treo lên cành cao nhất của rễ cây, bên dưới treo một cái chuông không có răng: Bạch Trạc Tâm.
Từ nay về sau, hồn của tôi cũng buộc ở đây rồi.
Buộc vào ngôi thôn này, mảnh đất này, đám phụ nữ này.
Khi rời khỏi từ đường, mặt trăng đã lên rất cao. Phụ nữ dìu nhau đi về, không ai nói gì, nhưng sống lưng của tất cả đều thẳng tắp.
Trư A Tú đi bên cạnh tôi, gương mặt nghiêng của bà dưới ánh trăng trông rất dịu dàng.
“Mệt rồi?” Tôi hỏi.
Bà lắc đầu, khóe miệng nổi lên một tia cười: “Chưa từng tỉnh táo như vậy.”
Khi chúng tôi đi đến ngã rẽ, bà dừng bước, nhìn về phía tôi: “Bạch tiểu thư, cảm ơn cô.”
“Cảm ơn gì?”
“Cảm ơn cô đã cho tôi thấy, phụ nữ còn có thể sống như thế này.” Mắt bà dưới ánh trăng rất sáng, “Tuy đi không được nữa, nhưng ít nhất, chúng ta có thể sống theo ý mình rồi.”
Bà xoay người đi về hướng nhà mình, vạt áo khẽ bay trong gió đêm.
Tôi đứng tại chỗ, nhìn bóng lưng bà rất lâu.
Khoảnh khắc đó tôi tưởng, khó khăn nhất đã qua rồi. Đàn ông hoặc khuất phục hoặc rời đi, từ đường đã mở cửa với chúng tôi, phụ nữ đoàn kết lại với nhau, Trương Hưng thôn cuối cùng cũng sắp đón thời đại thuộc về phụ nữ.
Tôi tưởng mọi thứ đều đang tốt lên.
Tôi tưởng cuối cùng tôi đã thực hiện được tự do mình muốn, có thể thở phào một hơi.
Tôi đã sai, sai hoàn toàn.
Bây giờ, tôi nhìn người phụ nữ trước mắt từng thân mật, tin tưởng lẫn nhau này, người cũ lại khoác lên một lớp da xa lạ.
Bà là Trư A Tú, chỉ là không còn là Trư A Tú của ngày xưa nữa.
Tôi không biết bà bắt đầu thay đổi từ lúc nào, có lẽ là ngày đốt tóc ở từ đường đó, có lẽ còn sớm hơn, có lẽ bà chưa từng thay đổi. Bà chỉ là trước mặt tôi, đã ngụy trang rất tốt.
Trong khoảng thời gian tôi và bà nảy sinh ngăn cách, tôi đã phát hiện quá nhiều bí mật. Từ lúc đầu phớt lờ, đến giữa chừng thấy không ổn, rồi đến chấn động khi tận mắt chứng kiến sự thật bị vạch trần.
Sự nhẫn nhịn của tôi với bà, từ từng chuyện nghi ngờ, đã thành cái hố cuối cùng không lấp đầy được. Tôi tưởng, tôi đã tìm được người thân tri kỷ, biết rõ gốc gác nhất đời này. Ai ngờ, bà lại trở thành một Quế Nương khác.